Een maand na de verkiezingen is men blijkbaar gemakshalve al lang vergeten dat een arrest van het Grondwettelijk Hof bepaalde artikelen uit de gewijzigde kieswet als ongrondwettelijk beschouwde.Maar de politici van dit land, zouden zichzelf niet zijn, indien zij het onmogelijke niet mogelijk zouden maken.

Dus vonden zij voor de gelegenheid wel enkele tot 'grondwetspecialist' uitgeroepen professoren, die stelden dat diezelfde grondwet de verkiezingen verplichtte en dat het goedkeuren van de verkiezingsuitslag door het nieuwe parlement zou volstaan de stembusgang te wettigen.

Volgens die heren blijken de opperste magistraten van dit land dus incompetent te zijn, en kan men dat arrest dus gewoon bij de ophaling van het papierafval zetten

.In geen enkel land ter wereld heeft men het ooit aangedurfd om uitspraken van 's lands hoogste institutioneel rechtsorgaan te negeren. Zelfs in dictaturen en schijndemocratieën geeft men er eerde de voorkeur aan om magistraten om te kopen , af te dreigen of te manipuleren, al was het maar om de schijn van een rechtstaat te wekken.

Dat er nu eenmaal geen andere oplossing bestond dan het arrest te negeren, is al even grote volksverlakkerij als beweren dat het arrest de splitsing van het kiesarrondissement BHV oplegde. Het Grondwettelijk Hof laakte de wijziging binnen de kieswet, welke de arrondissementele kieskringen afschafte en provinciale kieskringen instelde, maar een uitzondering maakte voor de provincie Vlaams Brabant. Dat laatste was niet in overeenstemming met het grondwettelijk gelijkheidsbeginsel, stelde het Hof.

Het, al was het maar voorlopig, terug herplaatsen van de oorspronkelijk artikel over de arrondissementeel kieskringen, wat in 'een handomdraai' te doen was, zou de ongrondwettelijkheid van deze stembusuitslag voorkomen hebben. Maar om electorale reden, en vooral omdat dit het verder uiteenvallen van dit land zou vertragen, was dat voor sommige partijen niet mogelijk.

De burgers van dit land hebben de politici die zij verdienen. Zij doen zoals wijzelf, want als goede Belgen (Vlamingen?) vegen wij toch ook onze voeten aan wetten, als ons dat goed uitkomt.

En bovendien...ligt U daar toch niet wakker van...

Sinds het begin van deze eeuw heeft het men het steeds meer over de "vergrijzing" van de bevolking en de daardoor te voorziene uit de hand lopende en zogenaamd onbetaalbare ziekte- en pensioenskosten. Uit Allerhande studies blijkt dat de steeds langer levende babyboomers van na de tweede wereldoorlog, vanaf 2015 een steeds grotere hap van de algemene middelen, opgehoest door een steeds kleiner wordende groep actief werkenden, gaan opeisen.

Door het oprichten van een 'zilverfonds', waar tot heden nog geen daadwerkelijke eurocent is in gestort, de creatie van een 'generatiepact', dat er zou voor zorgen dat minder mensen vroegtijdig op brugpensioen gaan, maar dat vrijwel effectloos blijft, en allerlei subsidieringen om oudere werknemers aan het werk te houden of in dienst te nemen, maar die de gemeenschap bijna evenveel kosten, als zij opbrengen, wekken de beleidmakers de indruk dat men er zich niet alleen van bewust is, maar er ook wat aan doet.

Niet dus. Politici weten dat de bevolking (nog) niet bereid is om effectieve, inspanning vragende maatregelen te aanvaarden. Ons economisch- en kapitalistisch samenlevingsmodel is namelijk tegen haar eigen grenzen aangebotst, of beter gezegd, door onze ongebreidelde hebzucht en onophoudelijk streven naar steeds meer 'welvaart', hebben wij die grenzen ruim overschreden.

De verwachting dat het 'terugkeren' naar minder buitenissige tijden, en het creëren van een evenwichtige en toch sociaal aanvaardbare kosten- batenmaatschappij, voor de beter- en middelmatig gegoeden, niet alleen een stagnatie, maar zelfs een achteruitgang van hun levenstandaard zal inhouden, maakt dat de 'gekozenen des volk' niet happig zijn hun kiezers te vertellen waar het op staat. In onze democratie wordt alleen het korte termijnbeleid beoordeeld, terwijl het langetermijnbeleid, zeker als dat op korte termijn alleen inspanningen vergt, meedogenloos afgestraft.

Zoals met de problematiek en zijn gevolgen, van de opwarming van de aarde, steken wij ook i.v.m. de gevolgen van het ongebreideld kapitalisme en het onvoorwaardelijke geloof in de 'vrije markt', onze kop in het zand. In onze zogenaamde strijd tegen de milieuverloedering, armoede, ellende en honger, en onze zorg om de toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen, lopen wij steevast te pletter tegen de muur van ons huidig, zowel groeps- als eigenbelang.
Tegen beter weten in, blijven wij geloven dat wij in staat zijn om de co²-, fijn stof, en andere schadelijke uitstoot tot een biologisch aanvaardbaar peil terug te dringen, zonder daarvoor moeten in te boeten op onze steeds stijgende energie- productie- verbuiks- en winstbehoefte. Ik kan moeilijk aannemen dat men nog niet heeft berekend hoeveel windmolenparken, tienduizenden km² zonnepanelen, en landbouwpercelen voor biogasproductie, daar voor nodig zijn. Dat die cijfers nog nergens naar boven zijn gekomen, geeft te denken.

In tegenstelling tot de milieuproblematiek, waar gezien de ontoereikende wetenschap over de natuurlijke evolutieprocessen, noch over oorzaak noch over gevolg een algemene consensus bestaat, Zijn de gevolgen van de vergrijzing min of meer exact te bereken. In tegenstelling van datgene, wat om welke reden ook, steeds wordt beweerd, gaat het er hem niet zozeer over of de pensioenen, ziektekosten e.d. binnen twintig jaar nog al dan niet betaalbaar zullen zijn, dan wel, of de actieve bevolking, die het hoogstwaarschijnlijk minder goed dan wij zullen hebben, de hen voorgeschotelde, steeds hoger oplopende factuur zullen WILLEN betalen.

Met de tijd zullen hervormingen van ons pensioenstelsel onvermijdelijk zijn, al zullen zij waarschijnlijk te laat komen, met een verminderd effect als gevolg. Men kan zich afvragen of in de stilaan aanbrekende tijden van krimpende gemeenschappelijke middelen, het nog verantwoord is om sociale uitkeringen aan iedereen uit te delen, onafhankelijk van hun kapitaalsbezit, -opbrengs- en/of -inkomen. Men kan zich afvragen of het aanvaardbaar is om aan mensen die tijdens hun ganse loopbaan, wegens hun aanzienlijk inkomen, roerend en onroerend bezit hebben kunnen opbouwen, en daardoor alleen reeds, een redelijk inkomen verwerven, ook nog een deel van de schaarser wordende algemene middelen toe te wijzen, waardoor de lage pensioenen ontoereikend laag worden houden.

Maar wetende dat in het deze strevers-, prestatie- en bezitsvermeerderingsmaatschappij, het 'veel verdienen' en/of veel bezitten, automatisch als gevolg wordt gezien van het zogenaamd "hard en lang werken", en men daarom ook meent recht te hebben op een (zelfs groter) deel van sociale voorzieningen zoals pensioenen, maken dergelijke deeloplossingen van de problematiek uiteraard geen kans bij de grote meerderheid van de bevolking, die alle voordeel heeft bij het behoud van het huidige stelsel.

Al zijn wij dan doof en blind, wij zijn en blijven daardoor, voorlopig toch, 'welvarend'. Et, après nous: les mouches...

Gelijk en gelijkwaardig

Van nature uit zijn mensen niet gelijk aan mekaar. Zelfs met de best mogelijk opleiding zijn en blijven zij zowel psychisch als fysisch in min of meerdere mate ongelijk in hun mogelijkheden.

Als gevolg daarvan geldt zelfs in onze huidige moderne democratische maatschappij de macht van de ‘sterkste’. Daardoor heeft de verstandigere, rijkere, aantrekkelijkere, en/of charismatischere het, vooral materieel, beter en gemakkelijker dan zijn minder begaafde, minder gegoede, en minder uitstralende medemens

Onze maatschappij kent, al naargelang hun kennis en capaciteiten, grote verschillende financiële en maatschappelijke waarden toe aan functies en prestaties van personen, .

Daardoor beschouwen en behandelen wij elkaar als ongelijkwaardig en wordt een standenmaatschappij gecreëerd welke gebaseerd is op status, afgeleid volgens functie, inkomen en bezit. In dat opzicht is er dus nog niets veranderd en leven wij nog steeds in een standenmaanschappij.

Met allerlei ‘sociale’ maatregelen worden de negatieve gevolgen van de maatschappelijke ongelijkwaardige behandeling verzacht, of voor zover mogelijk geneutraliseerd. Daardoor bestrijdt men weliswaar de pijn, maar wordt het bestaansrecht van de ongelijkwaardigheid bestendigd.

Gelijkwaardigheid nastreven behelst het verwerpen en bestrijden van de maatschappijvorm welke gestoeld is op de verschillen in bepaling van menselijke waarde. Het aanvaarden van deze maatschappijvorm houdt dus per definitie in, dat men de ‘ongelijkheid in waarde’, dus de ongelijkwaardigheid accepteert .

Rechtvaardigheid en gelijke kansen

Sinds de sociaal democratie het fundamentele socialisme afzwoer, dat de effectieve gelijkwaardigheid nastreefde via een maatschappijvorm waar alle grondstoffen, productiemiddelen en voortbrengselen gezamenlijk bezit zijn, werden begrippen als ‘rechtvaardigheid’ en ‘gelijke kansen’ steeds hoog in het vaandel gevoerd. Door het wegvallen van de ‘communistische dreiging’ uit het oosten, heeft het neo-socialisme zich nog uitsluitend toegelegd op verzachten en het aanvaardbaar maken van de kwalijke gevolgen van de strevers- kennis- bezit- en consumptiemaatschappij, voor de minder fortuinlijken en de zwakken .

Het begrip ‘rechtvaardigheid’ impliceert dat eenieder zijn deel krijgt, al naargelang hij bijdraagt om het te verdelen goed te bekomen. Het aanvaarden van het waarderingscoëfficiënten voor posities, functies en geleverde prestaties, maakt dat menigeen die rechtvaardigheid als onrechtvaardig ervaart.

Opdat er sprake zou zijn van ‘Gelijke kansen’ moeten er ook gelijke mogelijkheden worden geboden, of althans verschillende mogelijkheden waarvan de optelsom toch het zelfde mogelijkheidsresultaat geven. Vraag is, hoe je iemand met één been ‘gelijke kansen’ biedt om het in de 100 meter hardlopen op te nemen tegen een handicaploze sprinter. Met gelijke kansen bedoeld men natuurlijk alleen dat mensen met dezelfde capaciteiten ook dezelfde middelen krijgen. Nochtans laat men het voorkomen alsof men met een betere begeleiding en betere verzorging, de eenbenige sprinter dezelfde kansen worden geboden als de tweebenige., dus dat men ook mensen met minder verstandelijke mogelijkheden, dezelfde kansen kan bieden om het zelfde te bereiken als de verstandelijk meer begaafde. Men hoeft geen hooggeschoolde specialist ter zake te zijn om de absurditeit van dergelijke stelling in te zien.

Daarenboven kan de positieve discriminatie die in bvb het ‘’gelijke kansenonderwijs ‘ wordt toegepast, eerder als een onrechtvaardigheid worden beschouwd omdat het afbreuk doet aan het principe van verdeling en waardebepaling volgens lichamelijk en /of geestelijk vermogen.

De begrippen rechtvaardigheid en gelijke kansen zijn bijgevolg in tegenspraak met mekaar. Het gezamenlijk gebruik ervan, evenals het individueel verkeerd bedoeld gebruik, behoren bij de platte demagogie die zowel sociaal democraten als sociaalliberalen gebruiken om de massa te misleiden en zodoende een schuldgevoel tegenover de minderbedeelden te voorkomen.

Een rechtvaardige maatschappij.

De vraag is niet of wij een rechtvaardige maatschappij willen, dan wel of wij de begrippen rechtvaardigheid, vrijheid, en zelfontplooiing in hun huidige omschrijving blijven handhaven.

De vrijheid tot zelfontplooiing en de rechtvaardige inning van de daardoor bekomen vruchten zijn juist de oorzaak van de ongelijkwaardigheid waar deze standenmaatschappij haar bestaansrecht aan ontleent. Het kleine deel van opbrengst dat vermogenden afstaan om de minder bedeelden de nood te ontnemen om het hen te ontstelen, wordt hypocritisch uit als ‘sociale solidariteit’.

Rechtvaardigheid, in zijn traditionele omschrijving, is niet in overeenstemming te brengen, met de socialistische grondgedachte van gelijke verdeling van “het gemeenschappelijk erfgoed van het mensdom en zijn natuurlijke en economische voortbrengselen�.

Een socialistische samenleving is gestoeld op het recht van elkeen op een evenwaardig deel van het erfgoed en zijn voortbrengselen. In die zin is in een maatschappijvorm gestoeld op de ‘rechtvaardigheid’ van verdeling volgens vermogen en prestatie volgens waardebepalingen, onrechtvaardig.

Democratie en kapitalisme

In een democratie, waar de meerderheid van de bevolking, mede dank zij de voor velen onnodige sociale correcties, voldoende middelen en mogelijkheden heeft om met elkaar in competitie te treden en met wisselend succes een aanvaarbare levenstandaard te bereiken, is het vrijwel onmogelijk om een voldoende groot draagvlak te creëren om, via een gelijkwaardige verdeling, (dus een vermindering van het eigen vermogen, bezit en winst) tot een andere maatschappijvorm te komen.

In de West-Europese en Noord-Amerikanen democratieën krijgt het fundamenteel socialisme geen enkele kans o mdat alleen een kleine minderheid (15 tot max 20%) daar beter van zou worden, en een grote meerderheid hun levensstandaard aanmerkelijk zou zien verminderen.

Om die reden zijn de westerse socialistische partijen, na het wegvallen van de ‘communistische dreiging’, nog meer dan voorheen, zich alsmaar meer in het kapitalistische systeem gaan inbedden, en hebben voor zover nog aanwezig, het socialistisch ‘gelijkwaardigheidverhaal’ vervangen door een ‘gelijke kansendiscours’. Het onvermogen om daar ook effectief resultaat voor de ‘achteruitgestelden’ mee te behalen maakt de sociaaldemocratie steeds ongeloofwaardiger. De links-liberale stroming die in centrumrechtse kringen steeds meer aanhang verwerft, en nog in weinig verschilt van de sociaaldemocratie, dreigt deze laatste zo niet op te slokken, dan toch langzaam verder te transformeren. Het gevolg daarvan is een gestage afkalving bij het gefrustreerde deel van hun fundamenteel-ideologische achterban

De utopie van de gelijkwaardigheid.

De democratie staat, althans in het noordelijk halfrond van deze wereld, een maatschappijvorm waar men gelijkwaardigheid nastreeft, in de weg. Zolang een meerderheid van een bevolking bestaat uit rijken en bemiddelden, zal de achteromhinkende minderbedeelde minderheid afhankelijk zijn van de solidariteit die de meerderheid bereid is op te brengen. De hebzucht, eigen aan het mensdom, het door rechts populair gepromote individualisme en de vrijhei tot zelfontplooiing, zorgen ervoor dat de bereidheid tot solidariteit sterk afhangt van de mate waarin men daar zelf (onnodig) deel kan aan hebben.

Daardoor gaat een groot deel, van de middelen, bedoeld ter ondersteuning van de zwakkeren in deze maatschappij, ook naar diegenen die het in feiten niet nodig hebben, en blijven de effecten voor de werkelijke doelgroep ondermaats.

Zelfs in een kapitalistische maatschappij zou het theoretisch mogelijk moeten zijn om diegenen die niet of in onvoldoende mate “aan de wedstrijd� kunnen deelnemen, een maatschappelijk aanvaardbare levenstandaard te bieden, indien de middelen die daarvoor aan de gemeenschap worden afgedragen, alleen diegenen ten goede komen die het nodig hebben.

Met ons sociaal zekerheidsysteem wordt een groot deel van de middelen aangewend om ook rijken en bemiddelden, via lineaire betoelagingen zoals o.a. ziektekosten, kindergeld, schoolgeld, pensioenen e.d. onnodig ‘zakgeld’ toe te stoppen. In tijden dat de ‘onbetaalbaarheid’ van het systeem steeds meer en harder wordt uitgeschreeuwd, zou men dat ‘gelijkheidsbeginsel’ best eens in vraag moeten stellen.

Gelijkwaardigheid en de hiaten in de antidiscriminatiewetwetgeving

In onze grondwet is het principe vervat dat iedere burger gelijk is voor de wet. De grondwetgever bedoeld daar mee dat de wet voor iedere burger geldt. Sommigen menen dat te moeten interpreteren als zouden alle burgers in de wetten een gelijke, laat staan gelijkwaardige behandeling krijgen. In feiten dienen heel wat wetten juist om een bepaalde of beperkte groep van burgers bepaalde voorrechten te verlenen of verplichtingen op te leggen.

Een treffend voorbeeld van wetgeving die het aureool van gelijkwaardigheid wordt toegewezen, maar door zijn selectieve opsomming juist de ongelijkwaardigheid bevestigd is de antidiscriminatiewetgeving. De wetgeving verbiedt discriminatie op grond van afkomst, nationaliteit, ras, huidskleur, godsdienst e.d. maar spreekt met geen woord over de discriminatie op grond van o.a. kennis, verstandelijk vermogen, functie en status. Nogal logisch, indien dat wel het geval zou geweest zijn, zou zij de grondvesten van onze maatschappij aantasten.

Besluit

Democratie, vrijheid, zelfontplooiing en rechtvaardigheid zijn niet in overeenstemming te brengen met het streven naar een maatschappij waar iedereen, onafhankelijk van zijn weten en kunnen, een gelijkwaardige behandeling krijgt en op gelijkwaardige wijze aan het maatschappelijk leven kan deelnemen.

Democratie geeft de macht aan de meerderheid. De democratische’ inspraak’ van de minderheid is zuiver informatief en in feiten niets meer dan een ‘doekje voor het bloeden’. Alleen als de ‘zwakken’ de meerderheid vormen, en zij daarvan bewust gebruik willen maken, kan democratie positief zijn, maar in desgevallend krijgt democratie meestal geen kans .

De vrijheid om zichzelf te ontplooien, en de rechtvaardigheid om daar de vruchten van te plukken en zelf te beslissen wat men daar mee aanvangt, geven de meer ontwikkelde, beter gepositioneerde, en, over meer mogelijkheden en middelen beschikkende, macht en voorrechten. Daardoor ontstaat juist de ongelijkwaardigheid.

De wet van de jungle geldt in 2009 nog steeds. Duizenden jaren van beschaving hebben alleen de modaliteiten en de middelen aangepast waarmee zij wordt uitgevoerd.

IN het begin van dit schooljaar stond allochtoon Vlaanderen op zijn kop omdat een tot voorheen heel tolerante Antwerpse concentratieschool alle hoofddeksels verbood en zodoende wou ingaan tegen de kledingsdictatuur uit conservatieve moslimhoek.

Opiniepagina’s en commentaren stonden bol van analyses en vooruitzichten dienaangaande. Menigeen waade zich zelfs aan filosofische afwegingen tussen godsdienstvrijheid en onderwijsvrijheid, en over hoe de hoofddoek slechts een symptoom is van onderliggende problemen, over de perverse effecten van een hoofddoekenverbod, en ga zo maar door.

Bij al die navelstaarderij durft men nog al eens te vergeten om verder dan zijn eigen of het volgende dorp, of zelfs land te kijken. Terwijl in Antwerpen Moslima’s betogen voor het onbeperkt recht op dragen van de hoofddoek, protesteren in Iran hun generatie- en geloofsgenoten, niet alleen tegen zowel de overheids- als sociale druk om in het openbaar gesluierd rond te lopen, maar tevens voor de Westerse idealen van de vrouwenemancipatie.

De contradictie tussen adolescente meisjes uit de fundamentalistische theocratie Iran, die tegen de hoofddoek betogen, en hun Antwerpse ‘cultuurgenoten’ die er voor betogen, is flagrant. Goed opgeleide en mondig Nederlands sprekende Moslima’s van de tweede en derde generatie in België, die een conservatief Islamitisch wereldbeeld verdedigen, terwijl hun rebellerende generatiegenoten in de Islamitische Republiek Iran zich daar tegen afzetten.

Volgens Sommigen wijst de mondigheid en assertiviteit van de huidige jonge allochtone generatie op integratie, maar juist de huidige situatie toont aan dat opleiding en taal weliswaar noodzakelijke maar lang niet voldoende zijn om voor een werkelijke integratie te zorgen.

De Antwerpse hoofddoekensaga gaat over de onvermijdelijkheid van keuzes in onze smeltkroes van culturen en godsdiensten. In dit geval over de keuze tussen de vrijheid van seculiere expressie en de vrijheid van religieuze expressie. Het verleden heeft uitgewezen dat het niet mogelijk is om alle verschillen in cultuur en religie te relativeren. We kunnen niet eeuwig verkavelen, vermijden en tolereren.

De demagogische realiteit geeft aan dat de multiculturele droom aan diggelen ligt en de tijd van ontwijken en gedogen definitief voorbij is. Wij hebben het probleem in feiten kapot gerelativeerd. Het falen van de integratie is een collectief falen en daar kan alleen met een grote collectieve inspanning iets aan veranderen. Op langere termijn zal de confrontatie uiteindelijk gevolgd worden door wederzijdse aanvaarding. Maar daartoe is de durf noodzakelijk om de termen van de aanvaarding ook zelf te bepalen.

Vooral in de steden kijkt de autochtone ‘man in de straat’ met lede ogen naar de steeds groeiende, en zich steeds meer manifesterende vreemde cultuur en zijn inherente godsdienst. Een andere cultuur, naast de zijne heeft hij schoorvoetend en met tegenzin kunnen aanvaarden. De eis tot dragen van de hoofddoek binnen openbare diensten en scholen wordt echter aangevoeld als het binnenbreken in zijn cultuur en daar een plaats opeisen, en daardoor voelt hij zich bedreigd.

De keuze moge duidelijk zijn: kiest men voor een maatschappij, bestaande uit naast elkaar levende culturen, of voor een maatschappij met een cultuur bestaande uit de elementen van de verschillende culturen, waardoor uiteindelijk een nieuwe cultuur ontstaat.

Op verschillende plaatsen in deze wereld leven, met wisselend succes, verschillende culturen samen, naast elkaar. In de weinige gevallen waar elementen uit verschillende culturen zijn ‘samengesmolten, was er pas na een lange en bloedige strijd sprake van een nieuwe cultuur en samenleving.

Het steeds opnieuw en feller oplaaiend ‘hoofddoekendebat’ staat in feiten symbool voor het failliet van een integratieproces dat ondertussen al twee tot drie generaties lang aansleept.

Hoe dan ook is het huidige ‘hoofddoekenconflict’ een goede zaak omdat het de noodzaak aantoont van een breedmaatschappelijke discussie. Een maatschappelijke discussie die niet alleen in Antwerpen, ook niet alleen in België, maar in heel West-Europa dient gevoerd te worden.

Renaat Van Poelvoorde

In het begin van dit decennium, en dit tot de helft van vorig jaar, kraaiden alle experts op tv-kanalen en in de kranten dat de economie, dank zij het steeds 'vrijer' maken van de markt, goed draait. Na veertien lange jaren van stagnatie en deflatie, afgewisseld met aarzelende korte lichte heroplevingen, zag de toekomst er volgens hen rooskleurig uit.

En Inderdaad, vooral sinds 2005 leken de economische cijfers die euforie te rechtvaardigen. Het gemiddelde huishoudinkomen (en -uitgaven) zou jaarlijks met 5 procent gestegen zijn. De vermindering van de werkloosheid creëerde zelfs het nieuwe 'luxeprobleem' dat de stijgende werkgelegenheid, bij gebrek aan (juist geschoolde) werknemers, nog moeilijk werden ingevuld. De miljoenen banen die sinds 1990 van de westerse geïndustrialiseerde landen met de bedrijven meeverhuisden naar lage-loonlanden zoals zoals China, India en Oost-Europa, kwamen (volgens de cijfers) sinds 2004 gestaag terug naar Europa, Amerika en Japan . Sindsdien steeg de gemiddelde rijkdom van Amerikaanse, West-Europeese en Australische gezinnen, vooral omdat de prijzen van eigendom, zoals huizen en bouwgronden, omhoog bleven gaan. Veel van deze extra rijkdom werd dan ook gespendeerd, doordat families hogere hypotheken namen en het verschil uitgaven.

Het leek alsof de kapitalistische wereld opnieuw de hoek was omgedraaid rond de eeuwwisseling, na de dreiging van een grote recessie, al bleef Europa tot 2006 wel achterop hinken. De economische groei kwam in de meeste Europese landen zelden boven de 2,5%, en voor een systeem dat het van winstmaximalisatie moet hebben, was dat toch maar mager.

In werkelijkheid was de welvaartstijging die de burger sinds 2004 mocht ervaren dus miniem en slechts flinterdun. Het dagelijks bestaan van een doorsnee West-Europees gezin bestaat in regel uit twee ouders die lange uren kloppen om voldoende inkomen te verkrijgen ten einde hun 'modale' levensstandaard te kunnen behouden. De welvaart waarover men spreekt, gaat in grote mate slechts naar de top van de samenleving.

Afgezien van de groteske onrechtvaardigheid die het mondiale kapitalisme oplegt aan mensen die niet langer winst opbrengen voor de eigenaars van kapitaal, zijn de meeste grote Europese economieën in toenemende mate voor hun welvaart afhankelijk van de opbrengst van ‘diensten’, en steeds minder van de productie van goederen.

Maar zonder dat de verwerkende industrie nieuwe producten maakt die mensen kunnen gebruiken om te leven, kunnen de financiële sectoren geen winsten maken en mensen tewerkstellen. Het beangstigende verhaal van het kapitalisme in de 21e eeuw is evenwel dat die enorme greep van de grote financiële groepen betekent dat, indien ze ineenklappen, de productieve sectoren worden meegesleurd. En dat is nu juist wat gebeurde toen de bankencrisis uitbarstte.

Nog nooit in de geschiedenis van het kapitalisme heeft de toekomst zo sterk afgehangen van de aanhoudende stijging van de beurzen. Elke neergang in de prijs van aandelen en obligaties betekent een inzinking van het krediet, en daarmee de sluiting van reële productie. Het kapitalisme is vandaag zo parasitair, dat het met verlamming wordt bedreigd.

Het lijkt een paradox, dat de huidige bankcrisis het gevolg is van een wanhopige poging om de ‘welvaart’ te ondersteunen en een crisis te vermijden. De managers van het kapitalisme hadden de voorbije jaren namelijk de grootste financiële bel gecreëerd die de wereld ooit heeft gekend. De Amerikaanse, Japanse en de Europese Centrale Bank hadden het papieren krediet zodanig opgedreven in de vorm van wissels en leningen dat een gigantische schuld werd opgebouwd die driemaal het jaarlijkse nationaal product van de VS vertegenwoordigde.

Deze ontzaglijke schuld die opgebouwd was om het kapitalisme voort te laten boomen, ging uiteindelijk steeds meer kosten aan de ontleners (huiseigenaars, bedrijven en regeringen) om ze terug te betalen, wat uiteindelijk de ineenstorting van dit financieel kaartenhuis als gevolg had.

De toekomst van het kapitalisme, en dus van ons allen, hangt nu af van zijn parasitaire (financiele) financiële sector. Hun nood aan winst kan echter de gouden industriële gans vernietigen die de eieren van de winst legt. Onder al het gepraat over welvaart ligt deze fundamentele paradox.

De regeringen van de geïndustrialiseerde landen doen er alles aan om via gemeenschapsgelden het kaartenhuis terug recht te zetten, niet alleen door de op apegapen liggende banken te ondersteunen, maar ook de overproducerende en verliesopstapelende wereldconcerns (autosector) van de ondergang te redden. Het alternatief is wereldwijde massale werkloosheid en welvaartsachteruitgang, en is bijgevolg geen optie.

Het kapitalisme is tegen haar grenzen aangebotst en de reddingsmiddelen kweken de kankerkiemen welke tot een nieuwe botsingen leiden. De vraag is niet of, maar bij welke van de nog volgende botsingen het gezwel openbarst en het systeem onherroepelijk explodeert. De toekomst van het kapitalisme ziet er ver van rooskleurig uit.

Het heeft namelijk geen toekomst...

Renaat Van Poelvoorde.