In mijn artikel Herman Van Rompuy met tegenzin formateur sloeg ik de bal behoorlijk mis. Dat er een doorstart zou komen was al behoorlijk zeker, de verdeling van de ministerportefeuilles is anders uitgedraaid dan ik dacht.

De nieuwe minister van Justitie zal waarschijnlijk een CD&V’er zijn maar het is heel onwaarschijnlijk dat Stefaan De Clerck een comeback maakt. Regionale belangen spelen natuurlijk mee en de interne keuken van de CD&V is ook behoorlijk belangrijk. Met Q heeft Kortrijk al een federale minister en het is onwaarschijnlijk dat een tweede persoon uit Kortrijk een ministerportefeuille krijgt.
update: dan toch Stefaan De Clerck, ik was wat te snel

Belangrijker nog is de opbouw van de CD&V. Die is nog altijd een standenpartij en het ACW verliest met Leterme én Vandeurzen haar vinger in de federale pap. Dat speelt kennelijk nog altijd mee. Even afwachten nog.

Het einde van het Vlaams Kartel heeft natuurlijk gevolgen. Maar men trekt de SP.A niet aan boord en regeert verder met een minderheid aan Vlaamse kant. Patrick Dewael verlaat verrassend Binnenlandse Zaken en wordt kamervoorzitter. Open Vld verplaatst één van de zware kanonnen, net na hij succesvol vasthield aan zijn functie nadat de chef federale politie in opspraak kwam. Een strategische zet Ik zag het alvast niet aankomen.

In het verleden heb ik verschillende keren voorspeld dat 2009 het jaar van de federale verkiezingen zou worden. Waarschijnlijk heb ik ongelijk maar geef toe, ik zat er niet ver naast.

Chris DEMEYERE

Binnen afzienbare tijd (de schattingen variëren) zal op deze aardbol niet genoeg olie of gas voorradig zijn om de motoren van meer dan zes miljard mensen te laten draaien. En dan?

Vals groen

Bijna dagelijks staan onheilspellende berichten in de kranten over de opwarming van de aarde, vorig jaar kreeg Al Gore de Nobelprijs van de Vrede (?) na zijn ‘Unconvenient Truth’ over de gevolgen van de klimaatwijzigingen. Het voorbije autosalon te Brussel stond volledig in het teken van de ‘groene’ auto, autoconstructeurs meten zich blijkbaar graag een groen imago aan: ‘minder verbruiken is minder vervuilen’. Heeft dit te maken met het ‘milieu’? Naar mijn mening niet: het is een goedkope koppeling van het dubbel gevoel dat momenteel bij mensen speelt: koopkrachtverlies en een milieuhype. Ook in beurzen zoals Batibouw of Bis staat energiebesparing centraal. Kortom we kunnen gerust stellen dat milieu een item is vandaag maar vooral als het onze portefeuille goed uitkomt. Niet milieu wordt big business (dat bewijzen de povere internationale akkoorden of ledenaantal van Groen! en dito stemmen), wel het groene imago. Vals groen dus.

Dankzij Al Gore en andere wetenschappelijke prognoses kunnen we een beeld krijgen over hoe de wereld eruit zou zien indien de ijskap smelt, overstromingen gebeuren, … Terecht stelde professor in de geografie E. Swyngedouw dat zo’n rampen voorstellen makkelijker is dan bijvoorbeeld een wijziging in onze eigen consumptiepatronen, in de werking van markt (zelfs in tijden van significante financiële troebelen). Dit ultraliberalisme wordt te weinig de milieu-rekening voorgeschoteld. Het laatste rapport van het WWF benadrukt echter nog eens de urgentie van de problematiek.

Kernenergie

Hebben wij al een beeld hoe onze wereld eruit zou zijn indien er geen olie of aardgas meer zou zijn? Durven we hierover nadenken? Of duwen we het voor ons uit? Heeft de overheid, de verantwoordelijke voor zo’n langetermijnbeleid al een beeld hierop? Wel, over de beslissing om de kerncentrales langer open te houden is nog niets definitief beslist: de diverse partijen zitten met een kater: de deadline van 2014 voor het sluiten van de kerncentrales. Want we moeten realistisch zijn: noch wind, noch zonne-energie zijn dé oplossing voor het probleem van het energietekort. Ze zijn hoogstens een doekje tegen het bloeden. Ben ik voor kernenergie? Absoluut niet, ze hypothekeren de toekomst. Zal kernenergie belangrijker worden? Helaas wel. Want hoe schaarser een goed (bv. olie en aardgas) wordt, hoe groter de concurrentie, wat de prijs doet stijgen. En na de ‘survival of the fittest’, zullen enkel de rijksten nog olie kunnen consumenteren. Indien we niets duurzaams doen met de laatste restjes energie, wordt kernenergie onze laatste toevlucht.

Het is dringend tijd dat de overheid een radicale bocht maakt. In plaats van het creëren van een ministerpost van Klimaat en Energie, zouden ervaren staatslieden het moeten opnemen voor de toekomstige generaties. Het zijn deze generaties die het gelag zullen moeten betalen voor het niet-beslissen van de huidige generatie. Natuurlijk zal België de problematiek van het energietekort niet oplossen, net zoals ze nooit alleen de EU kon laten van start gaan. Maar zouden wij, samen met bv. Nederland en Luxemburg, niet het voortouw kunnen nemen? In diverse internationale fora poogt ons land iets te forceren maar op het thuisfront blijft het al te vaak muisstil. De verkiezingen loeren nu eenmaal om de hoek. Radicaal groen, fundo’s in het jargon, het ligt niet ‘in de markt’.

Belgische politici zouden eensgezind moeten durven stellen dat technologische uitvindingen het komende energietekort niet (per direct) zullen oplossen. Enkel een wijziging van ons eigen levenspatroon kan helpen en dan nog. Maar durven de politici dit aan hun kiezer vragen? Welke waardige staatman heeft de politieke moed (meer dan 5 minuten a.u.b.) om zo’n eisen voor te stellen? Momenteel geen. Jammer, want de tijd dringt. De geo-politieke strategen in Beijing, Moskou en Washington zijn zich al lang aan het voorbereiden rond een diplomatiek schaakspel over energie. Nu reeds zijn de schaakstukken aan het bewegen, Europa staat stil en is aan zet, hopelijk staan we straks zelf niet al te snel schaakmat.

Het Armageddon nabij? Het Armageddon voorbij.

Laten we even meegaan met de apocalyptische beelden die Al Gore ons voorhield of met de schuldgevoelens die hij ons aanpraat. Of toch niet. Neen, laten we even nadenken wat we zullen doen met de laatste restjes olie en aardgas. Dat is gewoonweg belangrijker. Neem bijvoorbeeld transport. Zonder olie of aardgas, geen auto’s (water is momenteel geen alternatief), geen vliegtuigen en geen boten. Hier tegenover staat dat in 2006 het Belgische voertuigenpark voor de 4de keer op rij was toegenomen. Er is een heuse polarisering in dit park. De hogere en middenklasse bezondigt zich aan dubbeldenk: enerzijds zijn zij diegenen die de milieuvriendelijkste wagens kunnen kopen (het groene imago heeft zijn prijs, anderzijds lijkt de verkoop van 4x4 niet te stuiten. Een fenomeen waar T.L. Friedman in de VPRO-uitzending van Tegenlicht (Energy War) zich ook over verbaasd. Voor een gewone werknemer is de hoge brandstofprijs al vaak een ‘groene’ dus financiële inspanning te veel.

Daarnaast winnen vliegvakanties jaar na jaar aan populariteit (waarschijnlijk ook volgend jaar ondanks de bijkomende taksen) en heeft de Antwerpse haven plannen om fors uit te breiden (zie DS ‘Uitbreiding Antwerpse haven kost 1,3 miljard). Dit zijn drie lukraak gekozen voorbeelden om de dichotomie, of misschien schizofrenie, binnen ons gedrag aan te kaarten. In de huidige interdependente wereld is transport onontbeerlijk. Goedkope import uit China, olietankers uit de Golf, … staat dit allemaal te verdwijnen? Hoeveel duizenden jobs staan er eigenlijk op de helling? Ieders? En hebben de Belgische, economisch denkende, topfiguren daar al aan gedacht?

Nog nooit bereikte het nieuws van overal ter wereld ons zo snel als vandaag. Kan dit zonder energie blijven duren? Kan het internet, dat iedere dag aan belang toeneemt (digitaliseren enzo.), zonder energie? Neen. Wij mensen, kunnen niet leven zonder energie. Het bepaalt onze manieren waarop we rampen (sterfgevallen, tsunami’s,…) tegengaan en er mee omgaan. Het is van levensbelang. Dit vormt niets nieuws maar wat doen we de laatste restjes energie? Kortom, hoe vermijdt een klein land niet te worden opgeslorpt in een strijd tussen groten om energie. Hoe vermijden we economische en dus politieke afhankelijkheid? Via staatsmanschap.

Kritiek geven is makkelijk. Ten andere, een groene Dedekker zou wel nuttig kunnen zijn. Constructieve beleidsvoorstellen op tafel gooien iets minder. Toch enkele contra-populistische suggesties:

- Economische groei mag geen obsessie blijven van de regering. Nulgroei is geen achteruitgang omdat snelgroeiende landen disproportioneel zwaarder zullen worden getroffen door het tekort aan energie. Ecomische groei betekent dat we steeds rijker worden. We kunnen de taart niet blijven proberen groter te maken, onze ecologische voetafdruk is al veel zwaarder dan ‘het Zuiden’. Laat a.u.b. met de laatste restjes energie, de armen groeien. Zoniet, worden we door hen, fysiek (militair?), onder de voeten gelopen. De huidige economische recessie dreigt echter echt groen terug op de achtergrond te duwen.
- Durf beslissen. Het is tegenwoordig (staatshervorming, BHV, DHL,…) populairder om te beslissen niet te beslissen. We kunnen ons dat niet permitteren, heren staatslieden.
- Treed keihard op ten voordele van zuinigheid bv. na 23u geen verbruik van energie meer, behalve tegen zeer grote kosten. Dit is niet leuk, dat verzekert geen stemmen maar bezorgt ons één ding: een toekomst.
- Bouw voorraden op, liefst op Europees niveau. Garandeer dat hulpdiensten en andere nooddiensten altijd, ook in tijden van schaarste, altijd over energie kunnen beschikken…

Tim LAGRANGE

Ever since the presidential election of Senator Barack Obama, the International Herald Tribune has proclaimed the start of a transition. Every article concerning the actions of the newly elected president has been labeled a ‘transition’. Isn’t it however strange to mark his presidency already transitional before he has worked in the Oval Office for one day? For economists, transition generally means the transformation of one economic system ( f.e. a planned economy) to an other (f.e. a market economy). In most cases, countries and their governments could choose out of two options: a gradual transformation or a ‘shock’ therapy. What is currently taking place is the opposite of what is traditionally understood under transition. Governments are once against asked to take their responsibility by producing new laws against the so called ‘cowboy capitalism’ and their lethal byproducts. Some speak of ‘the return of the state’ or ‘the roll-back of the market’, I will call it a non-transition. The contemporary economical standstill is no real transition. And I would be greatly mistaken if Obama wants a profound economical transition. Such a economical transition would undermine his own position.

The key word and concept in Obama’s campaign was the mythical and mystical ‘change’. It seems that these days elections are being won by the endless repeating of a simple line. But is this new? In 2007 the current Belgian Prime Minister used ‘good governance’ as concept. But what is ‘good governance’ and what is ‘change’ really about? What de facto has changed was not the American polities nor world politics, it was the mindset used by Americans and fellow world citizens to look at the American policies. The electoral promises by Senator Obama simply changed the way the world perceives the USA. This is a stunning fact, taking into account the unpopularity of the Bush era. Without a single act, Obama accomplished this: to let the world forget, for maybe one minute, the Axes of Evil, the swamps of Iraq and Afghanistan, the weapon shields in East Europe or the environmental neglect. Indeed, today the USA is depicted as the land of hope.

Can we or better may we expect real change (or transition) in the American policies? Utopian expectations are being proclaimed by a range of actors from Green Peace to Joe The Plummer ever since the first results of D-day came to the fore. It could be expected that Senator Obama will shift the American course on certain political domains. Obama is likely to restore the American image in the world by closing down Gitmo, attending Kyoto conferences and other confidence building measures. But would this mean a transition? No. Walt and Mearsheimer point in their 2007 book ‘the Israel Lobby’ to at least one, nonetheless important, issue were a shift cannot be expected: the disproportional American support to Israel. No change in Washington will occur because Obama is now, and has always been, one of the guys. He is in the club. He’s no outsider, certainly no maverick, but part of the so called Iron Triangle. If president Obama could destroy this system, he would become perhaps the Gorbatchev of the United States, a real transitional personality. The world liked Gorbatchev but Russia spitted him out. Is this Obama's destiny?

Tim Lagrange

Tim LAGRANGE